Opvallend: Nederlanders maken zich niet overdreven veel zorgen over de beschikbaarheid van energie in de toekomst. Slechts 28% maakt zich hier veel of heel veel zorgen over. Bijna de helft (45%) zit in het neutrale midden, en 24% maakt zich juist weinig zorgen*.

Tegelijkertijd vindt 75% het wel belangrijk om thuis energie te besparen. Die combinatie is interessant: de urgentie om te besparen komt blijkbaar niet zozeer voort uit angst voor schaarste, maar uit andere motieven. De top 3 redenen die mensen noemen om hun huis energiezuiniger te maken: geld besparen, het milieu, en stijgende energieprijzen.

Hier wordt het interessant. Als we kijken naar wat mensen al gedaan hebben versus wat ze nog willen doen, zien we twee verschillende lijstjes.

Wat Nederlanders al gedaan hebben: dubbel of driedubbel glas, led-lampen, isolatie (dak, muren, vloeren), slimme meter, energiezuinige cv-ketel, zonnepanelen.

Wat op de wishlist staat: thuisbatterij, (hybride) warmtepomp, zonnepanelen, airco met buitenunit, slimme thermostaat, isolatie.

Het verschil springt in het oog. De maatregelen die mensen al genomen hebben zijn grotendeels laagdrempelig: een slimme meter wordt vaak gratis aangeboden, led-lampen koop je bij de supermarkt voor relatief weinig geld, en dubbel glas zit in veel woningen al standaard. De wishlist daarentegen bevat de duurdere, ingrijpendere oplossingen.

Die kloof tussen gedaan en gewenst is niet toevallig. Gedragsonderzoek laat keer op keer zien dat mensen geneigd zijn om te kiezen voor maatregelen met lage instapdrempels: weinig risico, directe controle, overzichtelijke kosten. Led-lampen vervangen voelt behapbaar. Een warmtepomp van enkele duizenden euro’s vraagt om een heel ander soort beslissing: commitment voor de lange termijn, onzekerheid over terugverdientijd, afhankelijkheid van subsidies.

De belangrijkste reden die mensen noemen om niet bezig te zijn met het energiezuinig maken van hun woning bevestigt dit: het is te duur. Dat antwoord staat met afstand bovenaan, gevolgd door praktische belemmeringen zoals beslissingen die via een VvE of verhuurder moeten, of het simpelweg niet mogen aanpassen van de woning van VVE of verhuurder.

Interessant is ook dat niet iedereen het gevoel heeft zelf invloed te hebben op het energieverbruik thuis. 52% zegt hier veel of zeer veel invloed op te hebben, maar 37% zit in het midden en 10% voelt juist weinig invloed.

De cijfers laten een duidelijk verschil zien tussen huurders en huizenbezitters. Huurders voelen minder invloed op hun energieverbruik (46% veel invloed versus 54% bij kopers), hebben minder vaak al stappen gezet (65% versus 80%) en zijn ook minder vaak van plan dat de komende twee jaar te doen (43% versus 53%).

Dat is niet vreemd als je kijkt naar de belemmeringen die huurders noemen. 38% geeft aan geen aanpassingen te mogen doen aan de woning, tegenover 11% bij huizenbezitters. En 45% van de huurders zegt dat beslissingen gezamenlijk genomen moeten worden, bijvoorbeeld via een VvE of verhuurder. Bij kopers is dat 17%.

Het gevolg: bijna alle verduurzamingsmaatregelen zijn vaker genomen door huizenbezitters dan door huurders. De enige uitzondering is stadswarmte, waar huurwoningen vaker op zijn aangesloten (14% versus 5%). Opvallend is ook wat huurders wél van plan zijn: radiatorfolie (14% versus 7% bij kopers) en een slimme meter (10% versus 4%). Maatregelen die weinig kosten en geen toestemming vragen. De warmtepomp en thuisbatterij? Die staan vooral bij huizenbezitters op de planning.

De cijfers schetsen een dubbelbeeld. Enerzijds is er brede steun voor energiebesparing en hebben veel Nederlanders al stappen gezet. Anderzijds blijven de grotere verduurzamingsmaatregelen voor velen een brug te ver.

Voor organisaties die werken aan de energietransitie zitten hier concrete aanknopingspunten. De motivatie is aanwezig, 50% van de Nederlanders is van plan om de komende twee jaar nog stappen te zetten. Maar motivatie alleen is niet genoeg. Wie mensen wil bewegen naar warmtepompen en thuisbatterijen, zal ook de context moeten veranderen: financiële onzekerheid wegnemen, terugverdientijd inzichtelijk maken, het subsidieproces vereenvoudigen. Niet nog een folder over waarom verduurzamen goed is, maar praktische oplossingen voor de drempels die mensen nu ervaren.

In eerder kwalitatief onderzoek zagen we al dat mensen vooral zoeken naar financiële zekerheid en voorspelbaarheid. Ze willen weten waar ze aan toe zijn, zonder verrassingen op de energierekening. De kwantitatieve cijfers uit What’s Happening Energy bevestigen dat beeld. In een vervolgpublicatie duiken we dieper in de gedragsverandering: wat maakt dat sommige huishoudens wél de stap zetten, en anderen niet?

What’s Happening Energy is onderdeel van onze What’s Happening-serie, waarin we periodiek onderzoeken hoe Nederlanders denken en doen op specifieke thema’s. Dit onderzoek is uitgevoerd onder een representatieve steekproef van 696 Nederlandse huishoudens, zowel huurders als kopers. De datacollectie vond plaats tussen 29 januari en 12 februari 2026.

Benieuwd wat deze inzichten betekenen voor jouw organisatie of doelgroep of wil je meer weten over de resultaten van dit onderzoek? Neem contact met ons op en we denken graag mee.

– – – – – – – – – – –

*Uitgevraagd voor start oorlog in Midden-Oosten.