Wat voor een reguliere student een uurtje leeswerk is, kan voor een student met een visuele beperking een frustrerende dagtaak zijn. Denk aan slecht gedigitaliseerde PDF’s, examensoftware die niet getest is op toegankelijkheid of copyright-markers die zinnen middenin afbreken.
“Wat misschien één uur zou moeten duren, kan zo een hele dag in beslag nemen omdat je telkens uit je flow raakt,” vertelt Ihab. “Je bent net lekker bezig en dan komt er opeens een copyrightmelding door de tekst heen. Dat vraagt ontzettend veel energie; je moet telkens weer de draad zien op te pakken.”
Het resultaat? Een student die wil studeren, heeft er een dagtaak bij aan het überhaupt toegankelijk krijgen van het lesmateriaal.
Natuurlijk wordt er in het onderwijs hard gewerkt om incidenten op te lossen, maar vaak blijft het bij ‘plakband plakken’. Het betrekken van ervaringsdeskundigen bij het ontwerp van onderwijssystemen is daarom essentieel. Ihab beaamt dit en vervult zelf ook regelmatig de rol van ervaringsdeskundige:
“Je moet mensen met kennis van zaken vanaf het begin laten meekijken, anders maak je keuzes die in de praktijk simpelweg niet werken. Als je een gebouw laat ontwerpen, vraag je ook een architect om hulp. Als we studenten met een visuele beperking pas aan het einde van het proces vragen of iets werkt, ben je vaak al te laat.”
Toegankelijkheid is geen gunst, maar een recht. De regie hiervoor ligt bij de ministeries, om de juiste kaders te scheppen. Maar de echte verandering vindt plaats op de werkvloer van hogescholen en universiteiten. Ihab is daar helder over:
“Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het is niet alsof iemand vraagt: ‘mag ik alsjeblieft meedoen?’. Nee, dit is een grondrecht.”
Er ligt een mooie kans voor onderwijsinstellingen om proactief te onderzoeken waar de drempels binnen hun eigen muren (en digitale omgevingen) liggen. Niet met het doel om fouten aan te wijzen, maar om te leren en te verbeteren.
Als inclusief marktonderzoeker help ik onderwijsinstellingen graag om dit proces in kaart te brengen. Dit doe ik bijvoorbeeld door onderzoek naar de gebruikerservaring: hoe ervaren studenten met een beperking jullie onderwijsmiddelen echt?
Wil jij binnen jouw organisatie serieus aan de slag met toegankelijkheid? Laten we dan eens kennismaken!
IIk neem niet snel genoegen met een antwoord. Voor mij is de uitdaging van een gesprek om iemand echt te begrijpen: hoe denkt iemand, wat heeft iemand nodig en waar loopt diegene tegenaan? Bij Ruigrok versterk ik het kwalitatieve onderzoeksteam. Ik help organisaties om de belevingswereld van hun doelgroep te begrijpen en die inzichten te vertalen naar betere producten, diensten en communicatie.
Toegankelijkheid en inclusie spelen daarin een belangrijke rol. Niet iedereen kan een website, product of dienst vanzelfsprekend gebruiken. Denk aan mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, een visuele of cognitieve beperking hebben of minder digitaal vaardig zijn. Juist hun ervaringen maken zichtbaar waar drempels zitten die anderen misschien niet eens opmerken.
Ik vind het belangrijk dat we deze mensen niet pas aan het einde vragen of iets voor hen werkt. Door verschillende mensen vanaf het begin te betrekken bij onderzoek en ontwikkeling, kunnen organisaties toegankelijkheid en inclusie meenemen in hun keuzes.
Binnen Ruigrok houd ik mij daarom specifiek bezig met toegankelijkheid en inclusie: hoe zorgen we dat verschillende mensen in onderzoek worden gehoord én dat producten, diensten en communicatie voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk en bruikbaar zijn?
