Wat voor een reguliere student een uurtje leeswerk is, kan voor een student met een visuele beperking een frustrerende dagtaak zijn. Denk aan slecht gedigitaliseerde PDF’s, examensoftware die niet getest is op toegankelijkheid of copyright-markers die zinnen middenin afbreken.
“Wat misschien één uur zou moeten duren, kan zo een hele dag in beslag nemen omdat je telkens uit je flow raakt,” vertelt Ihab. “Je bent net lekker bezig en dan komt er opeens een copyrightmelding door de tekst heen. Dat vraagt ontzettend veel energie; je moet telkens weer de draad zien op te pakken.”
Het resultaat? Een student die wil studeren, heeft er een dagtaak bij aan het überhaupt toegankelijk krijgen van het lesmateriaal.
Natuurlijk wordt er in het onderwijs hard gewerkt om incidenten op te lossen, maar vaak blijft het bij ‘plakband plakken’. Het betrekken van ervaringsdeskundigen bij het ontwerp van onderwijssystemen is daarom essentieel. Ihab beaamt dit en vervult zelf ook regelmatig de rol van ervaringsdeskundige:
“Je moet mensen met kennis van zaken vanaf het begin laten meekijken, anders maak je keuzes die in de praktijk simpelweg niet werken. Als je een gebouw laat ontwerpen, vraag je ook een architect om hulp. Als we studenten met een visuele beperking pas aan het einde van het proces vragen of iets werkt, ben je vaak al te laat.”
Toegankelijkheid is geen gunst, maar een recht. De regie hiervoor ligt bij de ministeries, om de juiste kaders te scheppen. Maar de echte verandering vindt plaats op de werkvloer van hogescholen en universiteiten. Ihab is daar helder over:
“Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het is niet alsof iemand vraagt: ‘mag ik alsjeblieft meedoen?’. Nee, dit is een grondrecht.”
Er ligt een mooie kans voor onderwijsinstellingen om proactief te onderzoeken waar de drempels binnen hun eigen muren (en digitale omgevingen) liggen. Niet met het doel om fouten aan te wijzen, maar om te leren en te verbeteren.
Als inclusief marktonderzoeker help ik onderwijsinstellingen graag om dit proces in kaart te brengen. Dit doe ik bijvoorbeeld door onderzoek naar de gebruikerservaring: hoe ervaren studenten met een beperking jullie onderwijsmiddelen echt?
Wil jij binnen jouw organisatie serieus aan de slag met toegankelijkheid? Laten we dan eens kennismaken!
Ik neem niet snel genoegen met een antwoord. Voor mij is de uitdaging van een gesprek om iemand te begrijpen, te leren hoe iemand denkt vanuit zijn eigen referentiekader. Bij Ruigrok versterk ik daarom het kwalitatieve onderzoeksteam. Ik help organisaties bij het verkrijgen van inzichten in hun doelgroep. Wat vindt een consument van een communicatie-uiting van merk X? Hoe gebruikt een professional een website? Welke behoeften leven er onder een specifieke groep mensen?
Toegankelijkheid en inclusie speelt ook een steeds grotere rol in mijn werk. Ik interview al jarenlang mensen. Vaak spreek ik mensen die relatief goed kunnen meekomen in de samenleving. In mijn werk is gelukkig ook steeds meer aandacht voor mensen die wat minder makkelijk en goed meekomen. Dan heb ik het over bijvoorbeeld mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, mensen met een visuele beperking, mensen in een rolstoel, mensen met een cognitieve beperking of iemand met lage digitale vaardigheden. Ook zij moeten gehoord worden. En dat begint bij hen te vertegenwoordigen in onderzoek. Binnen Ruigrok ben ik de expert op het gebied van inclusief onderzoek.
