Een jaar geleden publiceerden we de blog ‘AI vervangt zoekmachines? De cijfers vertellen een ander verhaal’. Onze conclusie destijds: ondanks de hype koos 84% van de Nederlanders nog steeds voor de zoekmachine. AI was interessant, maar de overstap bleef beperkt tot 6%.

Nu liggen de cijfers uit ons What’s Happening Online & AI 2026 onderzoek op tafel. De trend die we vorig jaar zagen, heeft zich versneld. Het beeld is anders dan je zou verwachten.

Laten we beginnen bij het gebruik. 82% van de Nederlanders zoekt weleens informatie via een zoekmachine. 37% doet dat (ook) via een AI-tool. Die 37% is fors: ruim een derde van de bevolking zoekt inmiddels op twee manieren.

Bij voorkeur verschuift het beeld nog duidelijker. De zoekmachine blijft nog favoriet, maar is gezakt van 84% naar 66%. AI-tools stegen van 6% naar 9%. Waar is de rest gebleven? Een groeiende groep (15%) gaat direct naar een specifieke website, zonder tussenstap via een zoekmachine of AI-tool.

Het zoekgedrag versplintert, een verschuiving die ook wel Omnisearch wordt genoemd. De zoekmachine verliest terrein aan meerdere kanten tegelijk, en AI is daar slechts een onderdeel van.

Net als vorig jaar zien we grote verschillen tussen generaties, maar het patroon is verschoven. Bij Gen Z geeft 47% aan minder zoekmachines te gebruiken dan een jaar geleden. Bij Millennials is dat 40%. Generatie X (24%) en Babyboomers (9%) volgen op afstand.

Opvallend: de voorkeur voor AI als primaire zoekbron is bij Gen Z en Millennials bijna gelijk (14% versus 15%). De jongste generatie loopt niet meer alleen voorop; Millennials zijn bijgetrokken. Jongeren zoeken ook via social media: 8% van Gen Z en 5% van Millennials geeft dat als voorkeur aan.

AI-samenvattingen in zoekresultaten bestonden vorig jaar ook al, maar waren nog niet overal zichtbaar. Dit jaar hebben we het voor het eerst gericht gemeten. Zoekmachines als Google tonen AI-samenvattingen bovenaan de resultatenpagina. 65% van de Nederlandse zoekmachine-gebruikers ziet die samenvattingen vaak tot altijd verschijnen.

Wat doen mensen ermee? De meesten lezen het AI-antwoord én bekijken de andere zoekresultaten. 41% bekijkt de bronnen onder het AI-antwoord. Slechts een kleine groep (rond 7%) leest uitsluitend het AI-antwoord en klikt niet verder. De AI-samenvatting vult de zoekresultaten aan, maar vervangt ze nog niet.

Het vertrouwen is daarbij een aandachtspunt. 18% vertrouwt het AI-antwoord op de resultatenpagina van een zoekmachine. Bij AI-tools zelf ligt dat hoger: 41%. Dat verschil is opvallend. Een consument die ChatGPT vraagt om de beste energieleverancier voor een gezin met zonnepanelen, vertrouwt dat antwoord twee keer zo sterk als hetzelfde type antwoord dat ongevraagd bovenaan Google verschijnt. Consumenten maken onderscheid tussen AI die ze zelf opvragen en AI die hen wordt voorgeschoteld.

De conclusie van vorig jaar, stop niet met SEO, blijft overeind. De aanvulling is: bereid je voor op een zoeklandschap dat uit elkaar valt in meerdere kanalen. Je doelgroep zoekt via Google, via ChatGPT, via specifieke websites en via social media. Soms allemaal voor dezelfde vraag, in verschillende stadia.

Dat betekent: zorg dat je content vindbaar is op meerdere plekken. Gestructureerde, heldere antwoorden op vragen die je doelgroep stelt, werken zowel voor zoekmachines als voor AI-tools. Weet dat vertrouwen een steeds grotere rol speelt. Consumenten willen begrijpen waar informatie vandaan komt, of die nu via Google of via ChatGPT binnenkomt.

In onze eerdere blog over AI en de customer journey schreven we: als AI steeds vaker de voorselectie doet, hoe zorg je dan dat jouw merk in dat antwoord verschijnt? Die vraag stelt zich scherper met elke meting.

De volledige cijfers over zoekgedrag, AI-gebruik en generatieverschillen staan in ons What’s Happening Online & AI 2026 rapport. Gratis te downloaden.